नेपालमा हुनुहुन्छ भने: एम्बुलेन्सका लागि 102 मा फोन गर्नुहोस् (प्रहरी 100, दमकल 101), वा नजिकको अस्पतालको आपतकालीन (Emergency) विभागमा तुरुन्त जानुहोस्।

संयुक्त राज्य अमेरिका: उस्तै लक्षणमा 911 मा फोन गर्नुहोस् वा नजिकको आपतकालीन कक्षमा जानुहोस्।

अन्य देशमा हुनुहुन्छ भने: आफ्नो देशको स्थानीय आपतकालीन चिकित्सा सेवा नम्बर प्रयोग गर्नुहोस्।

मस्तिष्कघातका संकेत (Stroke Warning Signs)

छोटकरीमा: अनुहार बाङ्गिनु, हात कमजोर हुनु वा बोली बिग्रनु जस्ता अचानक लक्षण मस्तिष्कघात (Stroke) को संकेत हुन सक्छन् — यो आपतकालीन अवस्था हो, जहाँ प्रत्येक मिनेट ढिलो हुँदा मस्तिष्कको कोषिका नष्ट हुँदै जान्छ।

स्ट्रोकका संकेत चिन्नुहोस् — "BE FAST"

B — Balance (सन्तुलन)

अचानक सन्तुलन बिग्रनु वा हिँड्न गाह्रो हुनु।

E — Eyes (दृष्टि)

अचानक एक वा दुवै आँखाको दृष्टि धमिलो वा हराउनु।

F — Face (अनुहार)

अनुहारको एकतर्फ ओइलिनु वा बाङ्गिनु — मुस्कुराउन लगाएर जाँच्न सकिन्छ।

A — Arm (हात)

एक हात कमजोर वा सुन्न हुनु — दुवै हात माथि उठाउन लगाउँदा एउटा हात खस्ने।

S — Speech (बोली)

बोली अस्पष्ट हुनु वा शब्द भन्न वा बुझ्न गाह्रो हुनु।

T — Time (समय)

माथिका कुनै पनि लक्षण देखिएमा तुरुन्तै आपतकालीन सेवामा फोन गर्ने समय हो — लक्षण सुरु भएको ठ्याक्कै समय सम्झनुहोस्, किनभने यसले उपचारको विकल्प निर्धारण गर्छ।

किन समय अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ?

मस्तिष्कमा रगत पुग्न बन्द भएपछि हरेक मिनेटमा लाखौं मस्तिष्क कोषिका नष्ट हुँदै जान्छन्। छिटो उपचार (जस्तै रगतको डल्लो फुटाउने औषधि वा क्याथेटर-मार्फतको प्रक्रिया) ले मस्तिष्क क्षति उल्लेख्य रूपमा घटाउन सक्छ, तर यी उपचारको प्रभावकारिता लक्षण सुरु भएको समयमा निर्भर हुन्छ — त्यसैले "पर्खेर हेरौं" भन्ने सोच खतरनाक हुन सक्छ।

महत्त्वपूर्ण: लक्षण आफैं हराए पनि बेवास्ता नगर्नुहोस् — केही मिनेटमै हराउने लक्षण पनि "मिनी-स्ट्रोक" (TIA) को संकेत हुन सक्छ, जसले भविष्यमा ठूलो स्ट्रोकको जोखिम देखाउँछ। जुनसुकै अवस्थामा तुरुन्तै चिकित्सकीय मूल्याङ्कन गराउनुहोस्।