अप्टिकल कोहेरेन्स टोमोग्राफी (Optical Coherence Tomography, OCT)

छोटकरीमा: OCT भनेको क्याथेटरको टुप्पोमा राखिएको प्रकाश-आधारित सेन्सरले धमनीभित्रबाट अत्यन्त उच्च रिजोल्युसनको तस्बिर लिने प्रविधि हो — यो IVUS भन्दा पनि विस्तृत तस्बिर दिन्छ, विशेषगरी धमनीको सबैभन्दा भित्री तहको संरचना हेर्न। यो सामान्यतया स्टेन्ट राख्ने प्रक्रियाकै क्रममा प्रयोग गरिन्छ।

तपाईंलाई यो परीक्षण किन गर्न भनिएको हुन सक्छ?

तपाईंलाई यो परीक्षण गर्न भनिएको हुन सक्छ यदि:

  • स्टेन्ट राख्नुअघि धमनीको भित्री संरचना अत्यन्त विस्तृत रूपमा बुझ्नुपर्छ
  • स्टेन्ट राखिसकेपछि त्यो पूर्ण रूपमा र सही तरिकाले खुलेको छ कि भनेर जाँच्नुपर्छ
  • प्लाक फुटेको (Plaque Rupture) वा अन्य जटिल कारणले हृदयाघात भएको शंका छ

यो IVUS भन्दा कसरी फरक छ?

OCT ले अल्ट्रासाउन्डको सट्टा प्रकाश (Near-Infrared Light) प्रयोग गर्छ, जसले IVUS भन्दा धेरै गुणा उच्च रिजोल्युसनको तस्बिर दिन्छ — धमनीको सबैभन्दा भित्री तह (जहाँ प्लाक फुट्ने प्रक्रिया सुरु हुन्छ) समेत स्पष्ट देखिन्छ। तर प्रकाशले तस्बिर लिनुअघि रगत हटाई बाटो सफा गर्नुपर्ने भएकाले, यसले धमनीभित्र गहिरोसम्म (जस्तै धेरै क्याल्सियम भएको ठाउँ) IVUS जत्तिको प्रवेश गर्न सक्दैन। दुवै प्रविधिका आ-आफ्नै फाइदा भएकाले, अवस्थाअनुसार चिकित्सकले उपयुक्त छनोट गर्छन्। IVUS बारे थप पढ्नुहोस् →

यो किन उपयोगी छ?

स्टेन्ट सही तरिकाले खुलेको जाँच

स्टेन्ट धमनीको पर्खालसँग पूर्ण रूपमा टाँसिएको छ कि छैन भनेर अत्यन्त सटीक रूपमा देखाउँछ।

प्लाकको प्रकृति बुझ्ने

प्लाक कति स्थिर वा कति फुट्ने जोखिममा छ भनेर विस्तृत संरचना हेरेर अनुमान गर्न सकिन्छ।

जटिल हृदयाघातको कारण पत्ता लगाउने

एन्जियोग्राममा स्पष्ट कारण नदेखिने हृदयाघातमा (जस्तै प्लाक इरोजन) OCT ले मूल कारण पत्ता लगाउन मद्दत गर्न सक्छ।

बिरामीले प्रायः सोध्ने प्रश्नहरू

OCT का लागि छुट्टै प्रक्रिया चाहिन्छ?

चाहिँदैन — यो सामान्यतया एन्जियोग्राम वा PCI कै क्रममा उही क्याथेटर पहुँचबाट गरिन्छ।

यसले प्रक्रियाको समय बढाउँछ?

थोरै थप समय लाग्न सक्छ, तर स्टेन्ट सही तरिकाले राखिएको सुनिश्चित गर्न यो लगानी उपयोगी मानिन्छ।

सबै स्टेन्ट प्रक्रियामा OCT चाहिन्छ?

सबैमा चाहिँदैन — साधारण, सिधा लिजनमा एन्जियोग्राम मात्रले पर्याप्त हुन सक्छ। जटिल वा अनिश्चित अवस्थामा प्रायः प्रयोग गरिन्छ।

स्रोत तथा थप जानकारी