ICD (Implantable Cardioverter Defibrillator)

पेसमेकर र ICD बीच के फरक छ?

पेसमेकरले ढिलो हृदयगतिलाई सामान्य बनाउन सानो विद्युतीय संकेत दिन्छ। ICD ले त्यो काम पनि गर्न सक्छ, तर यसको मुख्य काम भने अत्यधिक छिटो र घातक हुन सक्ने हृदयगति पत्ता लगाई शक्तिशाली shock दिएर मुटु रोक्नबाट बचाउनु हो — यसैले ICD लाई अचानक हृदय बन्द हुनबाट (Sudden Cardiac Arrest) बचाउने उपकरण पनि भनिन्छ।

कसलाई आवश्यक पर्छ?

पहिले नै भेन्ट्रिकुलर टाकिकार्डिया (ventricular tachycardia) वा भेन्ट्रिकुलर फिब्रिलेसन (ventricular fibrillation) बाट बचेका, वा हृदयको पम्पिङ क्षमता उल्लेख्य रूपमा कमजोर भएर (जस्तै गम्भीर मुटुको कमजोरी (heart failure) मा) भविष्यमा घातक arrhythmia को जोखिम बढी भएका व्यक्तिलाई ICD सिफारिस गरिन्छ। कोरोनरी धमनी रोग, हृदय विफलता वा संरचनात्मक/विद्युतीय हृदयरोग भएकाहरूमा यो जोखिम बढी हुन सक्छ। सबैलाई ICD आवश्यक पर्दैन — चिकित्सकले व्यक्तिगत जोखिम हेरेर सिफारिस गर्छन्।

कसरी राखिन्छ?

सामान्यतया स्थानीय एनेस्थेसिया र हल्का निदाउने औषधिको सहायताले, छातीको माथिल्लो भागमा सानो चिरा लगाई ICD छालामुनि राखिन्छ। एक वा दुई तार रक्तनली हुँदै मुटुसम्म पुर्‍याइन्छ। यो प्रायः खुला हृदय शल्यक्रिया (open-heart surgery) चाहिँदैन।

ICD लगाएपछि जीवन कस्तो हुन्छ?

धेरैजसो बिरामीले सामान्य दैनिक जीवन जिउन सक्छन्। ICD ले लगातार निगरानी गर्छ र आवश्यक परे मात्र काम गर्छ — shock लाग्दा "छातीमा लात लागेजस्तो" महसुस हुन सक्छ भनी बिरामीहरूले वर्णन गरेका छन्, तर यो विरलै हुन्छ। कडा चुम्बकीय क्षेत्र भएका उपकरणहरूबाट टाढा रहनुपर्ने सल्लाह चिकित्सकले दिन सक्छन्। नियमित फलोअपमा ब्याट्री र उपकरणको कार्यक्षमता जाँच गरिन्छ।

स्रोत तथा थप जानकारी

• American Heart Association — Implantable Cardioverter Defibrillator (ICD)