कन्ट्रास्ट इको (Contrast Echocardiography)

छोटकरीमा: कन्ट्रास्ट इको भनेको साधारण इकोमा मुटुको भित्री सीमा राम्रोसँग नदेखिएमा, नसाबाट विशेष सुरक्षित अल्ट्रासाउन्ड कन्ट्रास्ट (साना बबल भएको तरल पदार्थ) दिएर तस्बिर थप स्पष्ट बनाइने परीक्षण हो। यसले मुटुको संरचना र पम्पिङ क्षमता अझ राम्ररी देख्न मद्दत गर्छ।

तपाईंलाई यो परीक्षण किन गर्न भनिएको हुन सक्छ?

तपाईंलाई यो परीक्षण गर्न भनिएको हुन सक्छ यदि:

  • मुटुको पम्पिङ क्षमता (Ejection Fraction) साधारण इकोबाट स्पष्ट मापन गर्न गाह्रो छ
  • मुटुको टुप्पो (Apex) राम्रोसँग देखिँदैन
  • मुटुभित्र रगतको डल्लो (Thrombus) भएको शंका छ
  • छाती/फोक्सोको बनावटका कारण साधारण इको छविको गुणस्तर कमजोर छ (जस्तै मोटोपना वा फोक्सोको रोग भएकाहरूमा)

चिकित्सकले यस परीक्षणबाट कुन प्रश्नको उत्तर खोजिरहेका छन्?
"साधारण इकोमा स्पष्ट नदेखिएको मुटुको संरचना वा पम्पिङ क्षमता वास्तवमा कस्तो छ?"

यो कस्तो प्रक्रिया हो?

यो साधारण इकोकार्डियोग्रामकै जस्तै परीक्षण हो, फरक यत्ति हो कि नसाबाट सानो सुई मार्फत विशेष कन्ट्रास्ट एजेन्ट (साना, सुरक्षित माइक्रोबबल भएको तरल पदार्थ) दिइन्छ। यी माइक्रोबबलले अल्ट्रासाउन्ड तरंग परावर्तन गर्ने क्षमता बढाउँछन्, जसले मुटुको भित्री सीमा र कोठाहरू स्क्रिनमा धेरै स्पष्ट देखिन्छन्। प्रक्रिया दुखाइरहित छ र सामान्यतया साधारण इकोभन्दा थोरै मात्र बढी समय लाग्छ।

यो सुरक्षित छ?

प्रयोग हुने कन्ट्रास्ट एजेन्ट सामान्यतया सुरक्षित मानिन्छ र धेरैजसो बिरामीले कुनै समस्या बिना सहन सक्छन्। दुर्लभ अवस्थामा हल्का एलर्जी प्रतिक्रिया हुन सक्छ, त्यसैले पहिले कुनै एलर्जी वा प्रतिक्रिया भएको इतिहास भए चिकित्सकलाई जानकारी दिनुहोस्। CT वा MRI मा प्रयोग हुने कन्ट्रास्टभन्दा यो फरक हुन्छ र मिर्गौलामा उस्तै असर पार्दैन।

बिरामीले प्रायः सोध्ने प्रश्नहरू

कन्ट्रास्ट इको सबैलाई चाहिन्छ?

चाहिँदैन — साधारण इकोले पर्याप्त स्पष्ट तस्बिर दिने अवस्थामा कन्ट्रास्ट आवश्यक पर्दैन। छवि गुणस्तर कमजोर भएको वा विशेष प्रश्नको जवाफ चाहिएको अवस्थामा मात्र प्रयोग गरिन्छ।

यसका लागि विशेष तयारी चाहिन्छ?

सामान्यतया साधारण इकोजस्तै — विशेष तयारी आवश्यक पर्दैन। नसाबाट सानो क्यानुला राखिने भएकाले हातको नसा सजिलै भेटिने कपडा लगाउनु उपयोगी हुन्छ।

नतिजा कहिले आउँछ?

परीक्षण सकिनासाथ प्रारम्भिक तस्बिर उपलब्ध हुन्छ, तर विस्तृत रिपोर्ट कार्डियोलोजिस्टको समीक्षापछि केही दिनभित्र तयार हुन्छ।

स्रोत तथा थप जानकारी