ट्राइकस्पिड रिगर्जिटेसन (Tricuspid Regurgitation, TR)
किन हुन्छ?
प्राइमरी (भल्भ आफैं बिग्रिएर)
भल्भको संरचना आफैं बिग्रिएर हुन्छ — जन्मजात, संक्रमण (एन्डोकार्डाइटिस) वा पेसमेकर/ICD को तारका कारण हुन सक्छ। तुलनात्मक रूपमा कम प्रचलित।
सेकेन्डरी (सबैभन्दा सामान्य)
मुख्य समस्या भल्भमा होइन — मुटुको दायाँ भाग वा फोक्सोको उच्च रक्तचाप, वा बायाँ भागको मुटु/भल्भ रोगका कारण दायाँ भाग फैलिँदा भल्भका पाता राम्ररी नजोडिएर हुन्छ।
कस्ता लक्षण हुन सक्छन्?
हल्का TR मा प्रायः लक्षण हुँदैन। गम्भीर भएमा खुट्टा र पेट सुन्निनु, घाँटीको नसा फुलेको देखिनु, भोक नलाग्नु, कलेजोको काम बिग्रनु, र सास फेर्न गाह्रो हुनु जस्ता लक्षण देखिन सक्छन्। यी लक्षण बिस्तारै देखा पर्ने भएकाले, धेरैले लामो समयसम्म बेवास्ता गर्न सक्छन्।
उपचार कसरी गरिन्छ?
औषधि
पिसाब बढाउने औषधिले शरीरमा जम्मा भएको तरल पदार्थ घटाउन मद्दत गर्छ। सेकेन्डरी TR मा मूल कारण (बायाँ भागको मुटु/भल्भ रोग वा फोक्सोको उच्च रक्तचाप) को उपचार पहिलो प्राथमिकता हो।
शल्यक्रिया
बायाँ भागको भल्भ शल्यक्रिया गरिरहेका बिरामीमा मध्यम-गम्भीर TR भए सँगसँगै ट्राइकस्पिड मर्मत गर्ने सिफारिस बलियो छ।
क्याथेटर-मार्फतको उपचार
T-TEER (भल्भका पाता जोड्ने "क्लिप") र TTVR (क्याथेटरबाट नयाँ भल्भ राख्ने) छाती नखोली गर्न सकिने नयाँ विकल्प हुन्, बायाँ भागको शल्यक्रिया आवश्यक नपर्ने गम्भीर TR मा। २०२६ का नयाँ विकासबारे थप पढ्नुहोस् →
धेरै ढिलो कुर्नु पनि समस्या
गम्भीर TR मा धेरै बिग्रिएपछि मात्र उपचारका लागि पठाउँदा, त्यतिबेलासम्म मुटुको दायाँ कोठा र कलेजो/मिर्गौलाको काममा फर्काउन नसकिने क्षति भइसकेको हुन सक्छ। नयाँ दिशानिर्देशले फर्काउन नसकिने क्षति हुनुअघि नै उपचार विचार गर्नुपर्ने कुरामा जोड दिएको छ।
बिरामीले प्रायः सोध्ने प्रश्नहरू
ट्राइकस्पिड उपचारले आयु लम्ब्याउँछ?
अहिलेसम्मको तथ्यांकले क्याथेटर-मार्फतको उपचारले लक्षण र जीवनको गुणस्तर सुधार्ने देखाएको छ, तर आयु लम्ब्याउँछ भन्ने निश्चित प्रमाण अझै स्थापित भइसकेको छैन। यो कुरा बिरामी र परिवारले बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ।
हल्का TR भएकाले के गर्नुपर्छ?
हल्का TR मा प्रायः नियमित इको निगरानी नै पर्याप्त हुन्छ, तत्काल उपचार आवश्यक पर्दैन।
पेसमेकरको तारले TR निम्त्याउन सक्छ?
सक्छ — पेसमेकर वा ICD को तार ट्राइकस्पिड भल्भबाट भएर जाने भएकाले, कहिलेकाहीं यसले भल्भको काममा असर गर्न सक्छ। यस्तो शंका भए चिकित्सकसँग छलफल गर्नुहोस्।