यो केवल दक्षिण एसियामै बस्नेहरूको समस्या होइन। अमेरिका, बेलायत, क्यानडा र युरोपमा बस्ने दक्षिण एसियाली आप्रवासी र उनीहरूका सन्तानमा समेत यही प्रवृत्ति दोहोरिन्छ। त्यसैले यसलाई कुनै एउटा देशको स्वास्थ्य सेवा, वातावरण वा खानपानसँग मात्र जोडेर हेर्न मिल्दैन — यो जोखिम भूगोल र सीमा नाघेर देखिन्छ।
सबैभन्दा चासोको तथ्य: हृदयाघात कम उमेरमै हुन सक्छ
५२ देशका सहभागी समावेश भएको अन्तर्राष्ट्रिय INTERHEART अध्ययनको दक्षिण एसियासम्बन्धी विश्लेषणमा भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश, श्रीलंका र नेपाल पनि थिए।
अर्थात् दक्षिण एसियालीहरूमा पहिलो हृदयाघात औसतमा झन्डै ६ वर्ष अगावै देखिएको थियो।
तर यस अध्ययनको अझ महत्त्वपूर्ण सन्देश अर्कै थियो: यो जोखिम कुनै रहस्यमय वा पूर्णतः अपरिवर्तनीय कारणले मात्र आएको थिएन। धूम्रपान, मधुमेह, पेटको मोटोपना, उच्च रक्तचाप, अस्वस्थ लिपिड ढाँचा, मानसिक तनाव, कम शारीरिक गतिविधि र फलफूल-तरकारीको न्यून सेवन जस्ता चिनेजानेका र परिवर्तनयोग्य कारणहरूले नै जोखिमको ठूलो हिस्सा व्याख्या गरे — विशेषगरी कम उमेरका दक्षिण एसियालीहरूमा यी कारकहरूको भार बढी देखियो।
बेलायतबाट आएको बलियो प्रमाण: UK Biobank
आधुनिक स्वास्थ्य सेवा प्रणाली भएको बेलायतमा बसिरहेका दक्षिण एसियालीहरूमा पनि जोखिम कम भएन। UK Biobank अध्ययनले ८,१२४ दक्षिण एसियाली र ४,४९,३४९ युरोपेली मूलका व्यक्तिलाई करिब ११ वर्षसम्म अनुगमन गर्यो:
- दक्षिण एसियालीमध्ये ६.८% मा ASCVD घटना भयो
- युरोपेली मूलमा यो ४.४% मात्र थियो
- समायोजित विश्लेषणमा दक्षिण एसियालीको जोखिम युरोपेलीको तुलनामा करिब दोब्बर (Hazard Ratio 2.03, 95% CI 1.86–2.22)
रोचक कुरा — सामान्यतया प्रयोग हुने परम्परागत जोखिम-गणना प्रणालीले यो फरक पूर्ण रूपमा देखाउन सकेन। वास्तविक घटना दोब्बरभन्दा बढी हुँदा पनि परम्परागत जोखिम अनुमानले दुई समूहको जोखिम लगभग उस्तै देखायो। रक्तचाप, मधुमेह, मोटोपना र जीवनशैली जस्ता सबै ज्ञात कारकलाई गणितीय रूपमा समायोजन गरिसकेपछि पनि दक्षिण एसियालीहरूमा उल्लेख्य अतिरिक्त जोखिम बाँकी रह्यो (समायोजित Hazard Ratio करिब १.४५)। यसले संकेत गर्छ — कुनै न कुनै अतिरिक्त कारक अझै पूर्ण रूपमा बुझिएको छैन।
SABRE अध्ययन (लन्डन): मधुमेह र पेटको बोसोको महत्त्व
लन्डनको लामो अवधिको SABRE (Southall and Brent Revisited) अध्ययनले दक्षिण एसियाली, युरोपेली र अफ्रिकन-क्यारिबियन समुदायलाई करिब २० वर्षसम्म तुलना गर्यो।
- उमेर र लिङ्ग समायोजन गरेपछि दक्षिण एसियालीको कोरोनरी हृदयरोग जोखिम: SHR 1.70
- Waist-to-hip ratio समायोजन गरेपछि पनि जोखिम: SHR 1.45
यस अध्ययनमा दक्षिण एसियालीहरूमा मधुमेहको आधारभूत दर युरोपेलीको तुलनामा तीन गुणाभन्दा बढी थियो, र पेटको मोटोपना (central obesity) तथा प्रतिकूल लिपिड ढाँचा पनि बढी देखियो।
नर्वेको राष्ट्रिय तथ्यांक: हृदयाघातको जोखिम दोब्बरभन्दा बढी
नर्वेको राष्ट्रिय CVDNOR अध्ययनले सन् १९९४–२००९ का अस्पताल तथा मृत्यु अभिलेख विश्लेषण गर्यो। ethnic नर्वेजियन नागरिकको तुलनामा दक्षिण एसियाली आप्रवासीमा तीव्र हृदयाघातको जोखिम:
अर्थात् फरक देश, फरक स्वास्थ्य प्रणाली र फरक वातावरणमा बसेपछि पनि दक्षिण एसियाली वंशसँग जोडिएको अतिरिक्त कार्डियोभास्कुलर जोखिम कायमै रहन्छ। नर्वे र न्युजिल्यान्डका छुट्टाछुट्टै समूह तुलना गर्ने अर्को अध्ययनले पनि यही निष्कर्ष निकाल्यो — परम्परागत जोखिम कारकहरूले मात्र यो फरक पूर्ण रूपमा व्याख्या गर्न सकेनन्।
क्यानडाको अनुभव
क्यानडामा दक्षिण एसियाली जनसंख्या ठूलो भएकाले त्यहाँ यस विषयमा व्यापक अध्ययन भएका छन्। Ontario को ठूलो population-based अध्ययनमा समयसँगै दक्षिण एसियाली पुरुषहरूमा मधुमेहको दर उल्लेखनीय रूपमा बढेको पाइयो। क्यानाडाली कार्डियोभास्कुलर विशेषज्ञहरूले प्रकाशित गरेको समीक्षाले पनि क्यानडामा बस्ने दक्षिण एसियालीहरूमा ASCVD को अनुपातहीन (disproportionate) भार रहेको निष्कर्ष निकालेको छ, र क्यानाडाली सार्वजनिक-स्वास्थ्य मार्गनिर्देशनले समेत दक्षिण एसियाली पृष्ठभूमिलाई हृदयरोगको बढी जोखिम हुने समूहमध्ये एक मानेको छ।
अमेरिकाबाट आएको प्रमाण: MASALA अध्ययन
अमेरिकामा दक्षिण एसियालीहरूको कार्डियोभास्कुलर स्वास्थ्य बुझ्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अनुसन्धान कार्यक्रम हो — MASALA (Mediators of Atherosclerosis in South Asians Living in America), जसले मेटाबोलिक स्वास्थ्य, मधुमेह, शरीरको बोसो-वितरण, coronary calcium र cardiovascular जोखिमको विस्तृत अध्ययन गर्छ।
MASALA र MESA अध्ययनको तुलनामा दक्षिण एसियाली पुरुषहरूको धमनीमा जमेको क्याल्सियमको मात्रा (Coronary Artery Calcium, CAC) — जुन धमनीभित्र विकसित भइरहेको लुकेको एथेरोस्क्लेरोसिसको प्रत्यक्ष संकेत हो — गोरा पुरुषहरूसँग लगभग बराबर र African American, Latino तथा Chinese American पुरुषहरूभन्दा बढी देखियो।
नेपालका लागि विशेष रूपमा के तथ्यांक उपलब्ध छन्?
माथिका अध्ययनहरू "दक्षिण एसियाली" व्यापक समूहमा आधारित छन् — भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश र नेपाललाई एकैसाथ हेर्छन्। तर नेपालको आफ्नै राष्ट्रिय सर्वेक्षण र स्थानीय अध्ययनहरू पनि छन्, जसले सीधै नेपाली जनसंख्याको अवस्था देखाउँछन्।
राष्ट्रिय STEPS सर्वेक्षण २०१९ — नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्
नेपाल सरकार र WHO ले मिलेर सन् २०१९ मा गरेको यो राष्ट्रिय सर्वेक्षणले ७ वटै प्रदेशका १५–६९ वर्ष उमेरका ६,४७५ जनालाई समेटेको थियो — हालसम्मकै सबैभन्दा भर्खरको राष्ट्रिय प्रतिनिधिमूलक तथ्यांक हो।
अर्थात् औसत नेपालीमा एकभन्दा बढी — करिब दुई वटा — जोखिम कारक पहिल्यै विद्यमान छन्। उमेर बढ्दै जाँदा उच्च रक्तचाप र उच्च कोलेस्ट्रोलको दर विशेष गरी बढ्ने पाइएको छ, जबकि मधुमेह र अधिक तौलको दर मध्यम उमेर समूहमा सबैभन्दा बढी देखिन्छ।
कोरोनरी धमनी रोगको राष्ट्रिय प्रचलन (२०२४)
१२,५५७ जना २० वर्षमाथिका नेपालीमा गरिएको — नेपालकै पहिलो व्यापक राष्ट्रिय जनसंख्या-आधारित कोरोनरी धमनी रोग (CAD) मूल्याङ्कनले देखायो:
सहरी र ग्रामीण नेपालबीचको भिन्नता
ठाउँअनुसार पनि ठूलो भिन्नता देखिन्छ। पूर्वी नेपालको धरान सहरमा ३५ वर्षमाथिका पुरुषहरूमा गरिएको अध्ययन (Rose angina questionnaire र ECG प्रयोग गरी) ले कोरोनरी हृदयरोग (CHD) को प्रचलन ५.७% देखायो — जुन उत्तर भारतका सहरी अध्ययनसँग तुलनायोग्य थियो। लम्जुङको ग्रामीण क्षेत्रमा ४०–८० वर्ष उमेरका बासिन्दामा गरिएको सर्वेक्षणले अझ बढी जोखिम-कारक भार देखायो:
यस ग्रामीण नमूनामा ९८.२% मा कम्तीमा एउटा जोखिम कारक थियो, र ६३.४% मा तीन वा बढी जोखिम कारक एकैचोटि थिए — जसले देखाउँछ कि सहरी मात्र होइन, ग्रामीण नेपालमा पनि जोखिम-कारकको भार उल्लेख्य छ।
नोट: यी अध्ययनहरूको उमेर-सीमा, नमूना आकार र क्षेत्र (राष्ट्रिय बनाम सहरी/ग्रामीण) फरक-फरक भएकाले सिधै आपसमा तुलना गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ। यद्यपि समग्र प्रवृत्ति (उच्च रक्तचाप, मोटोपना, dyslipidemia र मधुमेहको उल्लेख्य भार) सबै अध्ययनमा दोहोरिन्छ।
किन यस्तो हुन्छ? दश प्रमुख कारक
यसको एउटै कारण छैन। हाल उपलब्ध वैज्ञानिक प्रमाणले धेरै कारक एकआपसमा जोडिएको देखाउँछ।
पेटभित्रको बोसो — बाहिर दुब्लो, भित्र जोखिम
दक्षिण एसियालीहरूमा BMI धेरै नदेखिए पनि पेटभित्रको visceral fat र अंगहरूवरिपरिको ectopic fat बढी हुन सक्छ। MASALA/MESA तुलनामा दक्षिण एसियालीमा अन्य अमेरिकी जातीय समूहभन्दा कम lean mass, बढी intermuscular fat र liver fat को संकेत, र केही समूहभन्दा बढी visceral fat देखियो — जुन कार्डियोभास्कुलर जोखिमसँग बलियो रूपमा सम्बन्धित थियो। यसैले कम तौल = कम जोखिम भन्ने मान्यता सधैं सही हुँदैन।
मधुमेह कम BMI मै हुन सक्छ
MASALA अनुसन्धानले दक्षिण एसियालीमा Type 2 diabetes को भार अन्य धेरै जातीय समूहभन्दा बढी देखाएको छ — बढी insulin resistance, कमजोर इन्सुलिन उत्पादन, पेट/अंगवरिपरिको बोसो र कम मांसपेशीको मात्रा यसका सम्भावित कारण हुन्। मधुमेह कोरोनरी धमनी रोग (coronary artery disease) को शक्तिशाली accelerator भएकाले यो विशेष महत्त्वपूर्ण छ।
पेटको घेरा BMI भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ
INTERHEART मा दक्षिण एसियालीका लागि waist-to-hip ratio हृदयाघातसँग सम्बन्धित प्रमुख जोखिम कारकमध्ये एक थियो — यसको population-attributable risk करिब ३७.७% रह्यो। त्यसैले "मेरो तौल धेरै छैन, त्यसैले मलाई हृदयरोग हुँदैन" भन्ने निष्कर्ष सुरक्षित होइन।
Cholesterol "normal" देखिए पनि जोखिम शून्य हुँदैन
सामान्य lipid panel उपयोगी भए पनि LDL-C मात्रले पूर्ण जोखिम बुझाउँदैन। INTERHEART मा ApoB/ApoA-I ratio दक्षिण एसियालीमा हृदयाघातसँग सम्बन्धित सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण markers मध्ये थियो — धमनीलाई असर गर्ने atherogenic particles को संख्या र जीवनभरको exposure नै मुख्य कुरा हो।
Lipoprotein(a): लुकेको आनुवंशिक जोखिम
Lp(a) मुख्यतः आनुवंशिक रूपमा निर्धारित हुन्छ र ASCVD तथा एओर्टिक भल्भ रोगको स्वतन्त्र जोखिम कारक हो। MASALA/MESA विश्लेषणमा दक्षिण एसियालीको औसत Lp(a) गोरा, ल्याटिन-अमेरिकी र चिनियाँ-अमेरिकी समूहभन्दा केही बढी देखियो (अफ्रिकी-अमेरिकी सहभागीमा सबैभन्दा उच्च)। त्यसैले "सबै दक्षिण एसियालीमा Lp(a) अत्यन्त उच्च हुन्छ" भन्नु सही होइन, तर विशेषगरी premature CAD वा पारिवारिक इतिहास (family history) भएकामा यो जाँच्नुपर्ने महत्त्वपूर्ण inherited risk हो। २०२६ को नयाँ अमेरिकी dyslipidemia guideline ले Lp(a) र ApoB लाई risk assessment मा अझ स्पष्ट स्थान दिएको छ।
मधुमेह + उच्च रक्तचाप + पेटको मोटोपनाको संयोजन
UK Biobank विश्लेषणमा दक्षिण एसियालीको अतिरिक्त जोखिम बुझाउने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण factors थिए: hypertension, diabetes र central adiposity। यी जोखिम एक्लाएक्लै आउँदैनन् — पेटको बोसोबाट insulin resistance, त्यसबाट prediabetes/diabetes, त्यसपछि triglyceride-rich lipoproteins, उच्च रक्तचाप र अन्ततः atherosclerosis सम्मको chain बन्न सक्छ।
धूम्रपान
दक्षिण एसियाली INTERHEART विश्लेषणमा वर्तमान वा पूर्व धूम्रपान हृदयाघातको प्रमुख परिवर्तनयोग्य जोखिम कारकमध्ये थियो। चुरोटसँगै बिडी, हुक्का र अन्य तंबाकु पदार्थलाई पनि सुरक्षित विकल्प मान्नु हुँदैन — मुटुका लागि सुरक्षित तंबाकु मात्रा शून्य हो।
शारीरिक निष्क्रियता
INTERHEART मा दक्षिण एसियाली controls मध्ये moderate/high-intensity exercise गर्नेको अनुपात अन्य देशका controls भन्दा निकै कम थियो (६.१% बनाम २१.६%)। नियमित शारीरिक गतिविधिले insulin sensitivity सुधार्छ, रक्तचाप घटाउँछ, visceral fat र triglyceride घटाउँछ, र cardiorespiratory fitness बढाउँछ।
खानपान
दक्षिण एसियाली खानपान आफैंमा अस्वस्थ होइन — दाल, गेडागुडी, तरकारी, फलफूल, whole grains, nuts, seeds र मसलामा धेरै फाइदा छ। समस्या आधुनिक खाने ढाँचामा हुन सक्छ: धेरै परिष्कृत कार्बोहाइड्रेट (refined carbohydrate), ठूलो मात्रामा white rice, refined flour, मिठाई, sugary drinks, अत्यधिक संतृप्त बोसो (saturated fat), deep-fried र processed foods, र कम फाइबर। INTERHEART मा दक्षिण एसियाली controls मध्ये दैनिक फलफूल-तरकारी खानेको अनुपात अन्य देशभन्दा कम थियो।
मानसिक तनाव र निद्रा
INTERHEART ले psychosocial stress र depression लाई पनि हृदयाघातसँग सम्बन्धित परिवर्तनयोग्य कारकमा राखेको थियो। आप्रवासन, लामो कार्यघण्टा, आर्थिक-पारिवारिक जिम्मेवारी, सामाजिक isolation र निद्राको कमीले cardiometabolic health मा प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। रोकथाम भनेको केवल cholesterol र रक्तचाप (blood pressure) को औषधि मात्र होइन।
Genetics हो कि lifestyle?
उत्तर सम्भवतः दुवै हो — र त्यससँगै मेटाबोलिक जीवशास्त्र, वातावरण र सामाजिक कारक पनि जोडिएका छन्। तर "दक्षिण एसियाली जिन (जेनेटिक्स) भएकाले हृदयाघात (heart attack) रोक्न सकिँदैन" भन्ने धारणा गलत छ। INTERHEART को महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष यही थियो कि हृदयाघातसँग सम्बन्धित अधिकांश population risk चिनेजानेका र परिवर्तनयोग्य कारकहरूसँग सम्बन्धित थियो।
अमेरिकी दिशानिर्देशले दक्षिण एसियाली मूललाई किन महत्त्व दिन्छ?
अमेरिकी cardiovascular guidelines ले धेरै वर्षदेखि दक्षिण एसियाली मूललाई जोखिम बढाउने कारक मानेका छन् — २०१८ को कोलेस्ट्रोल दिशानिर्देश र २०१९ को प्राथमिक रोकथाम दिशानिर्देश दुवैमा यो उल्लेख छ। २०२६ को नयाँ ACC/AHA लिपिड दिशानिर्देशले पनि उच्च-जोखिम मूल जस्तै दक्षिण एसियाली मूललाई जोखिम मूल्याङ्कनमा विचार गर्नुपर्ने बताउँछ, र Lp(a), ApoB तथा आवश्यक अवस्थामा coronary calcium जस्ता अतिरिक्त परीक्षणको भूमिकालाई जोड दिन्छ।
आफ्नो जोखिम कसरी जाँच्ने?
हरेक व्यक्तिलाई सबै परीक्षण आवश्यक हुँदैन। तर आधारभूत मूल्याङ्कनमा यी कुराहरू समावेश हुन सक्छन्:
- रक्तचाप (Blood pressure)
- खाली पेट वा नखाई गरिएको लिपिड प्रोफाइल (LDL, HDL, ट्राइग्लिसराइड)
- HbA1c वा blood glucose
- तौल, BMI, र विशेषगरी waist circumference
- धूम्रपान/तंबाकुको इतिहास
- शारीरिक गतिविधि र खानपान
- कम उमेरमै भएको हृदय-रक्तनली रोगको पारिवारिक इतिहास (Family History)
- मिर्गौलाको कार्यक्षमता
व्यक्तिको risk profile अनुसार यी थप परीक्षण उपयोगी हुन सक्छन्:
- Lipoprotein(a) [Lp(a)]
- Apolipoprotein B [ApoB]
- चयन गरिएका लक्षणविहीन वयस्कमा कोरोनरी धमनी क्याल्सियम स्कोर (CAC)
CAC स्क्यान सबैका लागि होइन, तर preventive treatment सुरु गर्ने कि नगर्ने भन्ने निर्णय अस्पष्ट हुँदा उपयुक्त उमेर र risk profile भएका व्यक्तिमा यसले वास्तविक coronary atherosclerosis छ कि छैन भन्ने महत्त्वपूर्ण जानकारी दिन सक्छ।
परिवारमा कम उमेरमै हृदयाघात भएको छ भने?
यो विशेष महत्त्वपूर्ण संकेत हो। यदि बाबु, आमा, दाजुभाइ वा दिदीबहिनीमा कम उमेरमै coronary disease भएको छ भने चिकित्सकसँग "मेरो जीवनभरको हृदय-रक्तनली जोखिम कति छ?" भनेर छलफल गर्नुहोस्। त्यसपछि आवश्यकता अनुसार LDL-C, ApoB, Lp(a), मधुमेह screening तथा अन्य परीक्षणको निर्णय गर्न सकिन्छ।
पारिवारिक इतिहास (Family history) ले "तपाईंलाई पनि हृदयाघात हुन्छ" भन्ने निश्चित गर्दैन — तर यसले रोकथाम अझ चाँडो र गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने संकेत दिन्छ।
३०–४० वर्षमै रोकथाम किन महत्त्वपूर्ण छ?
Atherosclerosis अचानक ५० वा ६० वर्षमा सुरु हुँदैन। धमनीमा cholesterol-containing particles को प्रवेश र plaque निर्माण वर्षौं वा दशकौंसम्म बिस्तारै चलिरहेको हुन्छ। त्यसैले रोकथामको सबैभन्दा शक्तिशाली अवधारणा हो — lifetime exposure। LDL कोलेस्ट्रोल (LDL cholesterol), ApoB, रक्तचाप वा रक्त शर्करा धेरै वर्षसम्म बढेको छ भने धमनीले वर्षौंसम्म बेहोर्ने कुल असर पनि बढ्छ।
व्यावहारिक रोकथाम रणनीति
- आफ्नो नम्बर थाहा पाउनुहोस् — रक्तचाप, cholesterol, LDL-C, triglycerides र glucose/HbA1c नियमित जाँच्नुहोस्।
- पेटको घेरा नबिर्सनुहोस् — BMI सामान्य भए पनि central obesity हुन सक्छ।
- Diabetes चाँडै खोज्नुहोस् — दक्षिण एसियालीमा यो कम BMI मै विकसित हुन सक्छ।
- धूम्रपान पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस् — "थोरै मात्र" भन्ने विकल्प छैन।
- नियमित exercise गर्नुहोस् — aerobic सँगै resistance/स्ट्रेन्थ ट्रेनिङ (strength training) पनि समावेश गर्नुहोस्।
- परम्परागत खानालाई स्वस्थ बनाउनुहोस् — दाल, गेडागुडी, सागसब्जी, फलफूल, whole grains, nuts र seeds बढाउनुहोस्; refined carbohydrates, added sugar, deep-fried र अत्यधिक संतृप्त बोसो (saturated fat) घटाउनुहोस्।
- निद्रा र तनावलाई पनि उपचारको हिस्सा मान्नुहोस्।
- पारिवारिक इतिहास (Family history) छ भने चिकित्सकलाई भन्नुहोस् — विशेषगरी premature हृदयाघात (heart attack) वा stroke।
- Lp(a) बारे सोध्नुहोस् — inherited risk को महत्त्वपूर्ण भाग हुन सक्छ।
- आवश्यक परे ApoB र CAC बारे छलफल गर्नुहोस् — सबैलाई चाहिँदैन, तर selected patients मा यसले risk assessment बदल्न सक्छ।
प्रमुख वैज्ञानिक अध्ययनहरू
INTERHEART / JAMA ५२ देश
दक्षिण एसियाली (South Asians) मा पहिलो MI औसत ५३.० वर्षमा बनाम अन्य देशमा ५८.८ वर्षमा; कम उमेरका दक्षिण एसियालीमा परिवर्तनयोग्य जोखिम-कारकको भार बढी।
UK Biobank — Circulation बेलायत
८,१२४ दक्षिण एसियाली र ४,४९,३४९ युरोपेली मूलका सहभागी; समायोजित ASCVD जोखिम अनुपात २.०३; परम्परागत जोखिम अनुमानले अतिरिक्त जोखिम पूर्ण रूपमा देखाउन सकेन।
SABRE लन्डन
दक्षिण एसियाली (South Asians) मा कोरोनरी हृदय रोग (coronary heart disease) incidence उल्लेखनीय बढी; age/sex-adjusted SHR 1.70।
CVDNOR नर्वे
दक्षिण एसियालीमा तीव्र हृदयाघातको जोखिम पुरुषमा RR २.२७, महिलामा RR २.१०।
नर्वे/न्युजिल्यान्ड समूह-तुलना अध्ययन
परम्परागत जोखिम कारकहरूले दक्षिण एसियाली–युरोपेली जोखिम भिन्नता पूर्ण रूपमा व्याख्या गरेनन्।
MASALA/MESA अमेरिका
दक्षिण एसियाली पुरुषमा धमनीको क्याल्सियम-भार गोरा पुरुषसँग समान, केही अन्य समूहभन्दा बढी।
MASALA — मधुमेह र मेटाबोलिक स्वरूप अमेरिका
कम BMI मै insulin resistance, ectopic fat र diabetes को उच्च burden।
Ontario/Canadian studies क्यानडा
विशिष्ट कार्डियोमेटाबोलिक जोखिम प्रोफाइल र मधुमेहको भार।
Singapore Cardiovascular Cohort सिंगापुर
एसियाली-भारतीय पुरुषमा चिनियाँ र मलय पुरुषभन्दा नयाँ कोरोनरी हृदय रोगको जोखिम उल्लेखनीय बढी।
STEPS Survey 2019 नेपाल — राष्ट्रिय
६,४७५ जना (उमेर १५–६९, ७ प्रदेश); raised BP 24.5%, overweight/obesity 24.3%, raised cholesterol 11%, प्रति व्यक्ति औसत २.०४ NCD जोखिम कारक।
National CAD Prevalence Study 2024 नेपाल — राष्ट्रिय
१२,५५७ जना (उमेर २०+); पहिलो व्यापक राष्ट्रिय जनसंख्या-आधारित CAD मूल्याङ्कन — definite CAD 0.5%, possible CAD 2.1%।